Để khắc phục tình trạng sản xuất phân bón giả, phân bón kém chất lượng đòi hỏi bộ quản lý chuyên ngành phải quy định các điều kiện kinh doanh cụ thể và giám sát chặt chẽ việc thực thi, tuân thủ các điều kiện đó.

Phân bón giả, phân bón kém chất lượng đang là vấn đề nóng bỏng, gây bức xúc trong dư luận xã hội. Cho dù trong 9 tháng đầu năm, các cơ quan chức năng đã phát hiện và xử lý trên 200 vụ vi phạm, với số lượng phân bón các loại bị tạm giữ và xử lý khoảng trên 2.000 tấn, nhưng đúng như ông Phạm Quang Viễn, Phó cục trưởng Cục Quản lý thị trường (Bộ Công thương) đã nói, con số trên thấp hơn nhiều so với thực tế và cách làm này mới chỉ giải quyết được phần ngọn. Vậy do đâu có tình trạng phân bón giả, phân bón kém chất lượng và làm gì để khắc phục tình trạng này?

Trước hết, phải khẳng định rằng, trách nhiệm đó là thuộc về các cơ sở sản xuất, kinh doanh phân bón. Song ở một khía cạnh khác, cũng phải thấy, một trong những nguyên nhân chính khiến tình trạng phân bón giả, phân bón kém chất lượng ngày càng trầm trọng là sự buông lỏng khâu kiểm tra, giám sát đối với các sản phẩm phân bón nhập khẩu và cả trong khâu giám sát việc thực thi pháp luật đối với các lĩnh vực kinh doanh có điều kiện.

Liên quan đến vấn đề này, trao đổi với phóng viên chúng tôi, ông Nguyễn Đình Cung, Trưởng ban Nghiên cứu chính sách kinh tế vĩ mô (Viện Nghiên cứu quản lý kinh tế Trung ương), thành viên Tổ công tác thi hành Luật Đầu tư và Luật Doanh nghiệp cho biết, kinh doanh phân bón là một loại hình kinh doanh có điều kiện, vì thế, doanh nghiệp phải tuân thủ các điều kiện quy định, như đảm bảo có máy móc, thiết bị phù hợp để sản xuất phân bón đạt tiêu chuẩn chất lượng theo quy định, có bộ phận phân tích, kiểm nghiệm... Các điều kiện này do bộ quản lý chuyên ngành ban hành và giám sát thực hiện.

"Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn phải chịu trách nhiệm xây dựng các quy định về điều kiện kinh doanh phân bón và chịu trách nhiệm quản lý Nhà nước, thanh tra, giám sát việc thực thi các quyết định đó. Nếu thực thi đúng thì sản phẩm làm ra sẽ đảm bảo tương ứng các điều kiện chất lượng đã quy định. Còn nếu các doanh nghiệp sản xuất không đảm bảo chất lượng, trách nhiệm thuộc về Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn - bộ quản lý Nhà nước về lĩnh vực này" ông Cung khẳng định.

Cũng theo ông Cung, việc chất lượng phân bón ra sao, kiểm tra, giám sát các doanh nghiệp phân bón hoạt động thế nào, không thuộc chức năng của các cơ quan đăng ký kinh doanh. "Việc gần đây Bộ Công thương cho rằng, sở Kế hoạch và Đầu tư các địa phương dễ dãi khi cấp giấy chứng nhận đăng ký kinh doanh, dẫn đến một số doanh nghiệp được cấp phép, nhưng chưa đủ điều kiện về cơ sở vật chất để sản xuất và làm ăn mang tính chụp giật, cố tình sản xuất phân bón kém chất lượng, phân bón giả để tiêu thụ kiếm tiền trong một thời gian ngắn rồi tự giải thể, cũng như không tham khảo ý kiến chuyên môn của các sở công thương khi cấp đăng ký kinh doanh là không đúng. Người dân có quyền đăng ký kinh doanh. Sau khi đăng ký, vì là ngành kinh doanh có điều kiện, nên nhà sản xuất phân bón còn phải đáp ứng các điều kiện mà bộ quản lý chuyên ngành đặt ra", ông Cung nói.

Viện dẫn các các quy định của Luật Doanh nghiệp, ông Cung lý giải, cơ quan đăng ký kinh doanh không được yêu cầu người thành lập doanh nghiệp nộp thêm các giấy tờ khác không quy định trong Luật. Đề nghị của Bộ Công thương về việc thu hồi giấy phép kinh doanh đối với các cơ sở vi phạm cũng không đúng, không đủ cơ sở pháp lý.

Liên quan đến việc quản lý chất lượng phân bón, tại Hội nghị về việc tăng cường quản lý chất lượng phân bón trước vụ sản xuất đông - xuân tới được tổ chức mới đây, Bộ trưởng Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn Cao Đức Phát thừa nhận, một trong những nguyên nhân dẫn tới tình trạng thị trường phân bón hỗn loạn là công tác kiểm tra, kiểm soát chưa được quan tâm đúng mức, các đợt kiểm tra chất lượng vật tư nông nghiệp được tổ chức theo kiểu phong trào, rầm rộ trong những ngày ra quân phát động rồi lại đâu vào đấy.

"Không thể nương tay theo kiểu xử phạt hành chính, rồi lại cho phép lưu hành các sản phẩm không đạt chất lượng. Phải kiên quyết xử lý các tổ chức, cá nhân vi phạm, đưa ra truy tố trước pháp luật để răn đe", ông Phát nói.

Rõ ràng, việc kiểm tra, thu giữ sản phẩm kém chất lượng chỉ là giải quyết phần ngọn. Phần gốc, quan trọng hơn, chính là bộ quản lý chuyên ngành phải đưa ra các điều kiện kinh doanh cụ thể, phù hợp và cần giám sát chặt chẽ việc thực thi, tuân thủ các điều kiện này, để không còn kẽ hở cho doanh nghiệp trục lợi bất chính.

(Nguồn: ĐT, 10/11/2008)