Chúng tôi cùng  Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn Ninh Bình Nguyễn Văn Nên ngược lên Nho Quan, một huyện miền núi gặp nhiều khó khăn và có thể nói là nghèo nhất tỉnh bởi thổ nhưỡng ở đây không thuộc diện "bờ xôi ruộng mật" như nơi khác. Vụ sản xuất đông xuân năm nay, tỉnh chủ trương đưa diện tích cây lúa hơn 40 nghìn ha, trong đó khuyến khích nông dân mở rộng diện tích lúa cao sản. Tỉnh có chính sách hỗ trợ nông dân tiền giống 15 nghìn đồng/sào, còn huyện hỗ trợ thêm năm nghìn. Những giống lúa lai như Nhị ưu 838, Nhị ưu 63, Phú ưu 1, Phú ưu 978, CNR 5104, Thục Hưng 6, Ðại Dương 1... được tỉnh chủ trương trồng từ 60 đến 65% diện tích. Còn trà xuân sớm được trồng ở những vùng trũng, thùng đào, thùng đấu, vùng ngoài đê, đất thấp ven núi được phủ xanh bằng các giống lúa X 21, Xi 23, C70, ngoài ra một số diện tích lúa lai có thể gieo sớm hơn để thu hoạch trước tránh ngập úng do lũ tiểu mãn. Hầu hết các huyện, thị xã và ngay ở TP Ninh Bình cũng tích cực tham gia trồng lúa lai đưa diện tích lúa lai ở Ninh Bình trong vụ chiêm này lên gần 50%  tổng diện tích gieo cấy.  

Chúng tôi mới ra khỏi TP Ninh Bình đã thấy cánh đồng nào cũng đông nghịt người cấy, người nhổ mạ, người bón lót. "Sở dĩ tỉnh phát động phong trào nhanh tay không để mạ già bởi quy trình sinh trưởng của cây mạ là cứ hễ mạ lên lá thứ tư thì bắt đầu đẻ nhánh. Nếu không cấy nhanh, mạ bị ép lên tới lá thứ năm hoặc thứ sáu thì năng suất sẽ giảm đáng kể, cho nên gặp thời tiết thuận lợi là chúng tôi vận động nông dân ra đồng. Mỗi huyện có hàng nghìn nông dân ra đồng khiến diện tích được phủ xanh lúa đông xuân trong toàn tỉnh đạt ở mức hàng nghìn ha mỗi ngày". - Anh Nên giải thích. Ðể thực hiện cấy nhanh, cấy liên tục thì khâu nước tưới được đặt lên hàng đầu. Chủ trương của tỉnh ngay từ đầu vụ,  đã khuyến khích các HTX ký  hợp đồng cấp nước với Công ty khai thác công trình thủy lợi để bảo đảm khâu làm đất, tưới tiêu trên diện tích gieo cấy của đơn vị. Ðồng thời mở chiến dịch ra quân làm thủy lợi nội đồng, nạo vét kênh mương, củng cố bờ vùng, bờ thửa để sử dụng nước tiết kiệm và hiệu quả.

Chúng tôi đến Nho Quan khi mặt trời đã lên đỉnh con sào. Trên những cánh đồng của huyện đông nghịt người.  UBND huyện cũng ít người hơn ngày thường, hầu hết cán bộ  chuyên môn đều  ở ngoài ruộng. Nho Quan có bảy xã, trong tổng số 11 xã, đó là: Gia Tường, Lạc Vân, Ðức Long, Xích Thổ, Gia Sơn, Gia Lâm, Gia Thủy, năm nào cũng bị ngập toàn phần vào mùa mưa. Cho nên, hễ cấy muộn, lũ về là mất trắng, là nông dân đói. Mất mùa một vụ đã đói cả năm, thế mà không cẩn thận chỉ mất mùa hai năm có lẽ cả huyện phải cứu trợ khẩn cấp. Ðồng chí Phó Chủ tịch UBND huyện  Mai Văn Luận phụ trách nông nghiệp nói với chúng tôi: "Hàng tuần nay bám đồng, khá mệt mà cũng thật vui". Thấy nông dân hăng hái cấy, cày trên đồng ruộng mà như trảy hội, trưa cũng không nghỉ,  người nhà mang cơm ra tận chân ruộng, ăn xong nghỉ tại chỗ một lát lại xuống cấy. "Nghe nói vụ chiêm này nông dân trong huyện khoái trồng lúa lai cao sản?". Chúng tôi hỏi. Anh Luận cười nói: "Chuyện ấy thì khỏi bàn rồi, vụ chiêm xuân năm 2008, năng suất lúa lai đạt 60 đến 70 tạ/ha/vụ. Thậm chí, có nơi còn đạt tới 80 tạ/ha. Năng suất này ở những năm trước thì có nằm mơ cũng không thấy!". Nhờ thế bây giờ ở huyện không còn hộ đói. Người nông dân đã dùng chính sản phẩm từ cây lúa để phát triển chăn nuôi gia súc, gia cầm. Vì thế, năm nay có ngăn họ cũng trồng lúa cao sản. Dự kiến của huyện vụ chiêm xuân này trồng 200 ha lúa cao sản trong số bảy nghìn ha nhưng vừa mới kiểm tra sơ bộ thì có thể lên tới 500 hay 700 ha lúa cao sản. Giống lúa Phú Ưu 1, My Son 4, Thục Hưng 6 đang được khẳng định tính ưu việt về năng suất cao, sức chống chịu sâu bệnh tốt trên đồng đất Nho Quan. Chúng tôi đến xã Ðức Long, một xã trọng điểm về lũ lụt của Nho Quan chỉ gặp được đồng chí Phạm Văn Lãm - Chủ tịch UBND xã bởi những cán bộ ở đây cũng đang tỏa xuống thôn xóm cùng người dân tổ chức cấy lúa. Năm nào mùa lũ đến, nông dân xã Ðức Long cũng gánh chịu thiệt hại, dù nhỏ nhất là năm 2008 cũng làm 80 ha nuôi trồng thủy sản, 70 ha cây vụ đông, bốn nghìn mét khối đất đá của hệ thống kênh mương bị trôi. Gần 1.400  hộ nông dân phải chạy lũ và 100% số dân nửa tháng trời phải trú trên mặt đê. Sau mấy năm làm vụ chiêm xuân khấm khá, nhiều gia đình ở Ðức Long đã có nhà mới, nền cao tới ngực để tránh lũ. Cảnh màn trời chiếu đất cũng thưa dần, chỉ mất hoa màu và   thủy sản. Vụ chiêm năm nay, xã dự kiến trồng 700 ha, trong đó chủ yếu là lúa cao sản.

Cũng như Nho Quan, huyện Gia Viễn cũng thường chịu cảnh nước lũ bởi con sông Hoàng Long hoành hành. Ðồng chí Chủ tịch UBND huyện Gia Viễn Trương Cộng Hòa cho biết, năm nay địa phương đẩy mạnh sản xuất lúa cao sản. Những giống lúa Thục Hưng 6, Phú Ưu 1, Phú Ưu 978, CNR 5104 được nông dân ở đây "tín nhiệm" khiến diện tích lúa cao sản sẽ chiếm tỷ lệ cao hơn dự kiến ban đầu, đạt chừng 40% diện tích. Các xã Gia Thanh, Gia Xuân, Gia Tân, Gia Hưng, Gia Phú... đang đẩy nhanh tiến độ gieo trồng. Câu nói chắc như đinh đóng cột của Chủ tịch UBND huyện Gia Viễn khiến tôi nhớ đến buổi làm việc với đồng chí  Vũ Huy Diên - Chủ nhiệm HTX Ngô Ðồng (xã Gia Phú) về việc nông dân trong HTX đang nỗ lực ra đồng cấy lúa. Ði mới thấy, Ninh Bình đang tập trung cao độ cho vụ lúa chiêm xuân thắng lợi.