Xen lẫn tiếng mõ trâu suốt ngàn đời quen thuộc cùng tiếng cườitrong vắt của những cô thôn nữ gánh củi là tiếng nhạc rộn rã, tưng bừng từ những ngôi nhà người Mường bên triền núi đón mùa xuân đầu tiên về với Thủ đô.

Yên Trung là một trong những xã nghèo của huyện Lương Sơn (Hoà Bình cũ) và "danh hiệu" khó khăn nhất xã thuộc về thôn Hương. Với họ, nghe đài, xem tivi là một thú vui xa xỉ. Nhưng điều đó giờ đây chỉ còn là "chuyện nhỏ", bởi chỉ hai tháng sau ngày về với Thủ đô, mạng lưới điện Quốc gia cung cấp cho 48 hộ gia đình trong thôn đã đi vào hoạt động ổn định.

Điện về, thắp sáng những ước mơ

Ngắt chiếc cầu dao máy bơm, nước đã gần tràn bể, ông Nguyễn Văn Thực, bí thư chi bộ thôn Hương cho biết: "Đúng Ngày giải phóng Thủ đô (10/10/2008), chúng tôi được cấp điện. Bà con ai cũng phấn khởi mua sắm tivi, quạt điện. Cho đến thời điểm hiện tại, 100% hộ gia đình trong thôn đã có phương tiện nghe nhìn. Văn minh hơn hẳn". Ông cho biết thêm: "- Ngày trước, một số hộ trong thôn không chịu được cảnh tù mù cũng đã đầu tư chạy máy điện tự chế (chạy bằng sức nước) nhưng cũng chẳng ăn thua. Chỉ đủ một, hai bóng thắp sáng, không xem được tivi. Nhớ lại cái ngày xưa, ông bùi ngùi: "Hồi chưa có điện, gia đình tôi có con (tivi) National đen trắng; điện yếu, màn hình co bằng bàn tay vẫn xem được. Đêm giao thừa, đang xem bắn pháo hoa thì bị mắc rác (ở máy phát điện). Lọ mọ ra suối, tý chết".

Là hộ gia đình tương đối khá giả, anh Hà Văn Sơn (thôn Hương) sắm hẳn cho gia đình chiếc tivi màu và đầu tư chiếc bình ắc quy hơn một triệu đồng. Buổi sáng, anh mang bình ra thôn Bối nạp điện, đến chiều mới được lấy. Năm ngàn và mười hai cây số đi lại cho một lần nạp điện nhưng cũng chỉ đủ thắp sáng và xem thời sự trong hai buổi tối nên lúc đó gia đình anh phải hết sức tiết kiệm. "Nhìn vẻ mặt tiu nghỉu của bà cụ (mẹ anh) đang xem dở vở cải lương (thì hết điện), thấy tội quá!. Cũng chẳng biết làm thế nào. Còn những đêm có bóng đá, phải tập kết cả đống bình ắc quy để đề phòng hết điện, thế mà có hôm vẫn phải… đi ngủ sớm. "Điện cụ Hồ" về thì sướng rồi" - anh Sơn hứng khởi. Không chỉ để giải trí, đối với anh Sơn, chiếc tivi còn là người thầy dạy anh cách tư duy, cách làm ăn: "Tôi mê nhất là mấy mục dành cho nhà nông trên VTV2, họ dạy cả cách trồng sắn, trồng khoai, nuôi con tôm, con cá. Có "thầy" rồi chẳng nhẽ mình vẫn nghèo mãi hay sao!".

Từ ngày sắm được chiếc… nồi cơm tự chín, chị vợ anh Hà Quang Thảo (thôn Hương) không còn phải tất bật lo lắng về nấu cơm phục vụ gia đình như trước nữa. Dành nhiều thời gian hơn cho ruộng đồng, nương rẫy; bông lúa cũng hứa hẹn cong hơn, hạt bắp đầy hơn và gốc sắn hẳn cũng sẽ nặng hơn. "Nhiều khi lũ trẻ mải mê xem vô tuyến dẫn đến bỏ bê công việc, học tập. Điều đó không đáng ngại lắm, chúng tôi bảo ban các cháu được.

Nhìn ba đứa trẻ ngồi học bài dưới bóng đèn com-pắc, tôi lại tưởng tượng về cuộc sống của chúng sau này. Chắc sẽ không khổ như bố mẹ bây giờ!" - vợ anh Thảo tâm sự.

Mở ra những hướng làm ăn mới

Theo con đường đất ngoằn ngoèo, uốn lượn, chúng tôi đến thăm cơ sở sản xuất tinh bột sắn của anh Nguyễn Văn Thịnh (thôn Hội). Vừa cặm cụi ghim đinh cho chiếc lu mài sắn, anh cho biết: "Ngày trước chúng tôi chỉ biết trồng sắn đem bán cho thương lái. Vất vả. Nghèo. Nản lắm! Hay tin có điện, tôi dồn hết tiền tích cóp, vay mượn thêm anh em, bà con mở cơ sở sản xuất tinh bột sắn. Phải công nghiệp hoá may ra mới khá được". Với số vốn 60 triệu đồng, hiện nhà máy mi ni của anh đã đi vào hoạt động, với công suất 30 tấn sắn tươi/ngày; giải quyết công ăn, việc làm ổn định cho sáu người với thu nhập bình quân 1,6 triệu/người/tháng, riêng "giám đốc" được hơn ba triệu/tháng.

Khi điện về thôn, đầu tư máy cưa, máy xẻ là hướng đi mà anh Nguyễn Văn Thi (thôn Hội) cho là hợp lý. Chỉ cần chưa đầy hai chục triệu, anh đã có được cơ sở chuyên sơ chế gỗ rừng (trồng), gỗ tạp phục vụ cho nhu cầu địa phương và các khu vực lân cận. Đầu tư không lớn, nhưng "vào thời điểm chạy việc, thu nhập vài triệu/tháng là chuyện bình thường" - anh Thi cho biết. Chiều tối, khi những bóng người trên nương đã trở về thì đó cũng là lúc chiếc máy xay xát nhà anh Nguyễn Văn Tám (thôn Hội) hoạt động hết công suất. Tháo hờ chiếc khẩu trang, anh Tám cười: "Ban ngày, bà con bận làm ruộng, làm nương, đi rừng; chiều tối mới tranh thủ đến đây xát thóc, nghiền ngô, sắn cho lợn". Vừa bán hàng, vừa mở dịch vụ xay xát, nổ bánh ống, mỗi ngày anh cũng thu được trên tám chục ngàn đồng. Lợi nhuận chưa nhiều nhưng "công việc đem lại cho gia đình tôi thu nhập ổn định. Hơn nữa, xay xát bằng điện giá thành rẻ, không phải tính đến chuyện "ăn" gạo để đảm bảo ngày công như máy dầu. Bà con ai cũng thích".

Người Mường về với Thủ đô, điện lưới quốc gia chính thức về với 48 hộ thôn Hương và 102 hộ thôn Hội. Đi sau về trước, hiện nay chất lượng điện của 2 thôn (thôn Hương và Hội) tốt, ổn định nhất xã. "Vừa mới có điện, bà con thôn Hội đã xây dựng được ba cơ sở xay xát, ba cơ sở cưa - xẻ gỗ; một nhà máy mi ni chế biến tinh bột sắn… Cuộc sống cả về vật chất lẫn tinh thần của bà con nơi đây đang đổi thay từng ngày, từng giờ" - ông Nguyễn Tiến Buông, chủ tịch UBND xã Yên Trung nhận xét.