Apromaco -Tết Nguyên đán đang đuổi sau lưng! Nhưng về nhiều vùng nông thôn ở thời điểm năm hết Tết đến này, dường như Tết còn ở xa lắm! Nông dân như dửng dưng trước một cái Tết…“không mong đợi”.

Bài 1: Eo sèo ngày giáp Tết

Một năm thất bát liên miên, nhiều nông dân chẳng còn biết trông chờ vào đâu để sắm Tết

Cánh đồng Cửa Chùa, Vườn Hó (xã Tân Sơn, Kim Bảng, Hà Nam) mọi năm vào thời điểm này rặt màu đậu tương vàng ươm, ngô đông, rau màu xanh mướt. Nhà nhà rậm rịch ra đồng từ 4h sáng soạn gánh gồng rau màu xuống chợ.

Vậy mà năm nay chỉ còn lác đác vài ruộng khoai lang trồng muộn vàng ố nằm phơi mình trên những ruộng đất lổm nhổm khô cuội. Mưa đông dầm dề tím tái như cắt da cắt thịt là thế mà nông dân vẫn bổ ra đồng.

Họ hi vọng có thể cứu vớt được một ít rau cải, khoai lang, hành lá trồng muộn. Đôi chân trần lấm lem bùn nhão của bà Đinh Thị Dung (thôn Thuỵ Sơn) vẫn kiên trì dẫm lên những cục đất khôi cứng đét. Bà Dung vừa lấy chiếc gáo dừa vét nước bùn tưới cho 2 luống hành vừa thẽ thọt: “5 sào vụ đông cơ! 2 sào ngô, 3 sào đậu tương. Thế mà bây giờ chỉ còn 2 luống hành. Mà phải xuống giống tới 2 lần mới được chừng đó hành để làm giống năm tới chứ có đâu mà bán! 2 sào ngô đông đã lên tới ngực, 3 sào đậu tương đã ra 5 – 7 lá.

Mấy đợt mưa lớn vùi dập sạch. Đầu tư tổng cộng hết triệu rưỡi bạc xem như đi tong! Năm ngoái tầm này đậu tương đã thu hoạch được 1,4 tạ. Hành kiệu bán Tết cũng được 40kg. Tổng thu vụ đông năm ngoái chẳng nhiều nhưng cũng được gần triệu bạc, xem như đủ cho một cái Tết. Năm nay thì hỏng cả, tiền tiêu Tết chắc cũng chỉ trông vào mấy bố con nó đi thợ xây thôi!”

Nhà bà Dung có tới 7 nhân khẩu, ông Thắng - chồng bà cùng 4 đứa con trai đều đã lên Hoà Bình làm thợ xây từ vài tháng nay. Thành ra nhà chỉ có 2 mẹ con, trống huơ trống hoác. Có điều 5 bố con đi thợ xây công việc cũng đều nên Tết về quê chắc cũng gom được dăm ba triệu. Vườn nhà bà Dung cũng khá rộng, nuôi được mươi con gà, ngan, không phải lo mua thịt nên cái Tết như vậy chắc là tạm ổn. Chứ như nhà chị Phạm Thị Lài ở xóm bên chỉ có mỗi anh Thắng và đứa con trai mới lớn lên Hà Nội làm thợ xây, nghe nói dạo này công việc phập phù, thất nghiệp dài nên chưa biết có mang về được xu nào không?

Chị Lài vừa thu vội mấy luống đậu tương sống sót vừa lo lắng: “Chẳng biết làm ăn thế nào. Chỉ thấy lúc nạp sản lượng mới gửi về cho dăm trăm nghìn. Hôm trước mới điện về bảo dạo này công việc bữa đực bữa cái. Nhà trồng được vài sào lúa nếp nấu rượu bán cứ phải dốc ra ăn dần. Năm ngoái tôi đi phụ vữa với 2 bố con kiếm được kha khá tiền Tết. Năm nay ở nhà làm vụ đông lại gặp lụt mất sạch. Bốn sào lúa vụ mùa vừa rồi bệnh cháy rầy tới lúc gặt, năng suất chưa nổi tạ rưỡi/sào. Một cái Tết cả tiền sắm quần áo, dày dép cho con, mua mấy thứ vặt vãnh chắc cũng mất đứt hơn triệu bạc. Đất vườn chỉ có 80m2 nên chẳng nuôi được con gì. Đã thế từ đầu tháng đến nay phải đi những 4 đám cưới, đến giữa tháng này thêm 2 đám nữa. Tết này bố nó về không mang được đồng nào thì xem như…không có Tết!”

Chúng tôi vòng xuống Đức Lí (Lí Nhân, Hà Nam). Suốt dọc xóm trong tới xóm ngoài (thôn Hội Động) những ngày không khí tết đã râm ran ở thành phố thì ở đây vẫn vắng tanh vắng ngắt chẳng khác gì ở Tân Sơn (Kim Bảng).

Thế nhưng không phải con em nào ra đi cũng có việc làm đều đặn để mong trích ra chút ít đỡ đần cha mẹ sắm một cái Tết cho tươm tất. Ví như nhà bà Nguyễn Thị Kiên (xóm trong, thôn Hội Động) chẳng hạn. Cả nhà 4 miệng ăn chỉ trông vào 5 sào ruộng và cái ao 5 sào. Lúa vụ mùa năm nay vấp phải đợt cháy rầy, năng suất chỉ còn hơn 1 tạ/sào. 5 sào đậu tương vụ đông cũng đi nốt với lụt. Cái ao như mọi năm còn có cá vớt bán Tết, chứ năm nay cá đi sạch với lũ. Nhìn đi nhìn lại, chỉ còn hi vọng vào 2 đứa con đi làm thuê. Nhưng anh con trai đi thợ xây ở Hà Nội tháng trước về nhà còn phải xin mẹ mấy chục nghìn đi xe. Còn đứa con gái tên Tuyết sinh năm 1983 làm công nhân may ở TPHCM mới gọi điện báo tin 3 tháng nay đang thất nghiệp “dài cổ” vì nhà máy ứ đọng hàng, công nhân phải nghỉ việc. Tuyết đang tính vay tiền bạn về quê sớm thì lấy đâu ra tiền biếu mẹ.

Có lẽ chưa bao giờ, nông dân lại “nản” Tết như năm nay

Xã Hoàng Nam (Nghĩa Hưng, Nam Định) năm nay ra Giêng mới vào vụ chiêm xuân. Những thửa ruộng đã cày đổ ải vuông vức. Nhưng không vì thế mà nông dân có thời gian hào hứng sửa soạn cho Tết nhất đang đến gần.

Có lẽ chưa bao giờ, nông dân lại “nản” Tết như năm nay. Thôn Hưng Thịnh (xã Hoàng Nam) được xem là “vựa gà” công nghiệp của huyện Nghĩa Hưng với tổng đàn gà gần 5,5 vạn con. Mọi năm vào thời điểm mùa hội hè đình đám gà đang rất “sốt”. Năm nay gần Tết rồi nhưng nhà nào cũng chỉ lèo tèo vài ba trăm con trong trại vì gà đỏ, gà trắng nội địa giá “rẻ rề” và cũng “ế hề”. Nhiều nhà một năm nuôi gà lỗ quá giờ đâm nản, bỏ luôn chuồng trống.

Anh Đỗ Đức Việm - một nông dân sản xuất giỏi, từng được tôn vinh là “trăm nuôi trăm thắng” xuýt xoa: “May hoà vốn đấy! Cả xã Hoàng Nam này có hơn trăm hộ nuôi gà công nghiệp thì 90 hộ lỗ to! Anh tính có bận gà đỏ giá đang 30.000đ/kg “tụt” xuống chỉ 22 nghìn/kg. Trong khi giá TĂCN từ 180.000đ vọt lên 245.000đ/bao 25kg. Vậy có trời mới đỡ được! Đận đó tôi lỗ 35 triệu. Cũng may hết năm mà hoà vốn vì nhà còn kinh doanh thêm được TĂCN. Mọi năm chuẩn bị Tết nhà tôi chở liền vài ba xe tải quà Tết như bánh kẹo, rượu, đường sữa…trị giá 50 đến 100.000đ/suất để biếu Tết bà con làm ăn với mình. Năm nay chắc phải “khất”, chắc bà con cũng đại xá".

Xui xẻo hơn anh Việm, chị Đào Thị Thắm cùng thôn bị “dính” liền 2 vụ gà trong năm. Hồi tháng 4 bị dịch chết 300 con, còn lại hơn 1 nghìn con bán đổ bán tháo - lỗ 30 triệu. Đến tháng 9, mưa trút nước hàng tuần. 8 sào lúa mùa đang chuẩn bị gặt thì ngập nước. Hai vợ chồng lội nước bì bõm đến ngang bụng vớt lúa. Lúa vớt về không có nắng phơi, nảy mầm tua tủa. Đến lợn còn chê không ăn. Sang tháng 10, xuất chuồng 1.000 con gà trắng vào đúng dịp giá cám cao chót vót, mà giá gà lại tụt liền 6- 7 giá - lỗ thêm 30 triệu nữa.

Sang tháng 11, đàn lợn thịt 10 con xuất chuồng đúng vào đợt tụt giá thê thảm - lỗ thêm 10 triệu. Một năm nai lưng của vợ chồng chị Thắm – anh Mười đổ sông đổ biển, mà phải gánh thêm 60 triệu tiền nợ ngân hàng. Tết nay chắc phải miễn luôn khoản chơi đào chơi quất mất thôi! – anh Mười ngán ngẩm nói. Về Hoàng Nam những ngày này, nông dân vẫn ra đồng xe đất gieo mạ. Nhà nhà vun vén và hi vọng cho một năm sắp tới chứ tịnh chẳng ai còn tâm trạng đâu nhắc đến chuyện Tết nhất nữa.

theo nnvn