Cuối tuần qua, Bộ NN-PTNT đã chủ trì cuộc họp với các Bộ, ngành TƯ và các DN bàn giải pháp tháo gỡ khó khăn cho DN phân bón. Điều đáng nói, khi các DN đề nghị những chính sách "chia sẻ" thì không ít ý kiến lại cho rằng,  ở những thời điểm thuận lợi, các DN phân bón đã liên tục nâng giá "bắt chẹt" nông dân và đã "kiếm bẫm", nay rơi vào khó khăn lại loay hoay, xoay xở để giảm lỗ.

Vì vậy, một số chuyên gia kinh tế cho rằng, DN kinh doanh phân bón cần sòng phẳng với những bài toán kinh doanh của mình. Và vì vậy, những chính sách mang tính "giải cứu"  ở thời điểm này cần phải tính toán kỹ lưỡng.

Các DN đồng loạt kêu lỗ!

 

Đại diện tất cả các DN sản xuất và NK phân bón đều khẳng định họ đang rơi vào tình cảnh khó khăn do lượng lớn phân bón sản xuất cũng như nhập khẩu với giá thành cao nhưng hiện tồn kho không bán được. 

Các DN đề nghị Chính phủ cho khoanh nợ, giãn nợ, giảm lãi suất, thuế XK để DN tái xuất cắt lỗ. Đại diện Cty Phân đạm và hoá chất Hà Bắc cho rằng, tới đây DN phân bón sẽ còn khó khăn hơn nhiều do phải mua than với giá cao khi Tập đoàn Than- Khoáng sản Việt Nam áp dụng giá mới.

Cty Vinacafe Quy Nhơn nhập 150 ngàn tấn phân bón chủ yếu phục vụ sản xuất tại Cty nhưng đến nay vẫn còn tồn kho trên 10 ngàn tấn và chịu lỗ trên 30 tỉ đồng. Đại diện Cty này khẳng định: “Quá trình thương mại có lỗ có lãi, DN chấp nhận điều ấy, nhưng khi DN rơi hoàn cảnh quá khó khăn, việc tạo điều kiện để DN được khoanh nợ, giãn nợ để có cơ hội phục hồi sẽ giúp DN tránh bị phá sản”.

Bà Nguyễn Thị Tiêu, Chủ tịch HĐQT, TGĐ Cty CP XNK Hà Anh cũng kiến nghị Chính phủ khoanh nợ, giãn nợ và hỗ trợ lãi suất cho DN. Vì vào thời điểm này, DN đang dồn sức để phục vụ cung ứng phân bón cho vụ ĐX- vụ chính trong năm nhưng hầu hết các DN đang khó khăn về vốn. Nếu không được hỗ trợ, sẽ khó đảm bảo cung ứng đủ phân bón cho vụ ĐX.

Tổng thư ký Hiệp hội Phân bón Việt Nam Nguyễn Hạc Thuý cho hay: Hiệp hội Phân bón Việt Nam đã đề nghị Chính phủ bãi bỏ thuế XK để DN tái xuất phân bón tháo gỡ khó khăn từ tháng 10, lúc phân bón vẫn ở giá 300-400 USD/tấn nhưng đã không được chấp nhận. Nay giá chỉ còn có 200 USD thì DN cũng không thể xuất được vì XK urê lúc này sẽ thấp hơn giá trong nước mà chỉ có thể xuất kali. Ông Nguyễn Hạc Thuý cũng khẳng định, hiện lượng phân bón tồn kho chưa thể đưa ra con số chính xác bao nhiêu vì đa số các DN sản xuất ra và nhập về đã đưa xuống các đại lý, trừ Đạm Phú Mỹ cho hay đang tồn kho khoảng 150 ngàn tấn.

Hỗ trợ DN nhưng không bỏ nông dân

 

Đại điện Vụ XNK, Bộ Công thương cho rằng, trong lúc này việc đảm bảo lợi ích cho nông dân là ưu tiên số 1. Nhưng vẫn còn một bài toán đang mở. Chúng ta nên có một cái nhìn công bằng rằng, lúc phân bón tăng đột biến thì DN lãi, nhưng lúc giá phân giảm đột biến, giảm sâu thì DN bất lợi nhưng nông dân lại được hưởng lợi.

Vì vậy, nên chọn phương án là cho mỗi DN XK một lượng phân bón để tháo gỡ khó khăn. Một đại diện khác của Bộ Công thương lại cho rằng: “Chính phủ lúc này phải chi tiền để hỗ trợ lãi suất cho DN. Việc hỗ trợ lãi suất được thực hiện trên kết quả kiểm tra của đoàn kiểm tra do Bộ NN-PTNT chủ trì phối hợp với các Bộ, ngành khác. Việc thực hiện hỗ trợ chỉ áp dụng đối với những DNNK phân bón và nguyên liệu phân bón vào thời điểm chuẩn bị cho vụ ĐX”.

Bộ KH-ĐT cũng đồng ý, nếu thực hiện hỗ trợ lãi suất cho DN thì chỉ nên hỗ trợ ở thời điểm DN nhập khẩu phân bón và nguyên liệu làm phân bón phục vụ cho vụ ĐX, còn thời điểm trước đó DNNK vào với giá cao nhưng lại bán với giá cao hơn thì không hỗ trợ. Đại diện Bộ KH-ĐT kiến nghị: “Chính phủ cần phải xem xét vấn đề của Đạm Phú Mỹ. Là một DN sản xuất phân bón được Nhà nước hỗ trợ mua khí với giá thấp, thời điểm bán phân bón cho nông dân giá cao, DN này lợi nhuận rất lớn, nhưng đến thời điểm khó khăn thì Đạm Phú Mỹ lại không chịu chia sẻ. Tôi cho rằng, Chính phủ cần phải định hướng để DN này chia sẻ…”.

Thứ trưởng Bộ NN-PTNT Diệp Kỉnh Tần khẳng định: “Tuy hiện nay các DN nói là tồn kho nhiều, nhưng Bộ NN-PTNT lại lo vụ ĐX tới sẽ không có đủ phân bón cung ứng cho nông dân. Vì vậy, trước khi kiến nghị Chính phủ tháo gỡ khó khăn cho các DN, chúng tôi sẽ tổng hợp cụ thể lượng phân bón tồn kho”. Thứ trưởng cũng cho rằng, lúc giá phân bón lên cao, DN lãi rất lớn, lúc phân bón xuống thấp DN lỗ, và đương nhiên chúng ta luôn đặt mục tiêu người nông dân lên hàng đầu nhưng vấn đề ở đây là nếu không hỗ trợ DN thì vụ ĐX tới có thể sẽ thiếu phân bón trầm trọng.

Đại điện Văn phòng Chính phủ:

Ở thời điểm này, việc đề nghị cho phép XK phân bón là không phù hợp. Đề nghị khoanh nợ, giãn nợ, hỗ trợ lãi suất thì có thể chấp nhận được. Tuy nhiên, Bộ NN-PTNT cần tổng hợp được con số điều tra chính xác. Hiện nay, theo tổng hợp sơ bộ của Bộ NN-PTNT đang tồn kho 500 ngàn tấn phân bón chắc là chưa đúng.

Đại diện Bộ Tài chính:

Hiện nay rất nhiều ngành hàng khó khăn, nếu chỉ hỗ trợ các DN phân bón thì nông dân không được hưởng nhiều. Vì vậy chỉ nên khoanh nợ, giãn nợ cho DN phân bón, còn việc hỗ trợ lãi suất phải được xem xét và tính toán kỹ.

Thứ trưởng Bộ NN- PTNT Diệp Kỉnh Tần:

Sẽ kiến nghị Chính phủ cho phép các DN phân bón gia hạn nợ đến quý 1 năm 2009; Hỗ trợ lãi suất cho các DNNK phân bón và nguyên liệu phân bón tại thời điểm chuẩn bị cho vụ ĐX; Đề nghị ngân hàng khoanh nợ và cho vay mới để các DN có vốn tiếp tục NK phân bón phục vụ vụ ĐX; không đề nghị Chính phủ cho NK phân bón.