Đây là vấn đề đặt ra tại Hội nghị giữa bên bán là các nhà XK gạo thuộc khu vực Đông Dương và bên mua là các nhà NK gạo đến từ hàng chục nước thành viên khối Cộng đồng Kinh tế và Tiền tệ Trung Phi (CEMAC), Tây Phi (IUEMOA) và Nam Phi.

Theo dự đoán của các chuyên gia lúa gạo quốc tế, mỗi năm châu Phi có nhu cầu nhập 9 triệu tấn gạo, và mức tăng nhập khẩu vào khoảng 5%/năm. Riêng các nước thuộc CEMAC, trong năm 2009 có nhu cầu NK khoảng 550.000 tấn gạo. Các nước thuộc Tổ chức Hợp tác quốc tế và hội nhập Nam châu Phi, mỗi năm nhập 140.000 tấn gạo. Nhu cầu nhập gạo của các nước thuộc IUEMOA cũng là rất lớn.

Trong khi đó, dù là nước XK gạo hàng đầu thế giới nhưng ở khu vực Trung Phi, Việt Nam mới chỉ đứng ở vị trí thứ 5 trong số những nước XK gạo vào đây. Lượng gạo XK sang châu Phi cũng mới chỉ chiếm khoảng 15-20% tổng lượng gạo XK hàng năm của nước ta. Ở Tây Phi, gạo Việt Nam mới chỉ chiếm 14% thị phần, trong khi gạo Thái Lan chiếm tới 36%. Hơn nữa, nhiều DN cũng công nhận xuất gạo vào châu Phi rất được giá.

Ông Võ Quốc Hưng (Cty Phước Đạt) dẫn chứng, hiện tại gạo 5% tấm của Việt Nam xuất theo các hợp đồng thương mại sang các nước châu Á chỉ được giá từ 380-400 USD/tấn. Cũng với loại gạo đó, Cty Phước Đạt đem chào hàng châu Phi với giá 440-450 USD/tấn, đều được họ chấp nhận. Thậm chí họ còn khen rẻ so với giá gạo cùng loại đang ăn.

Tuy nhiên, nút thắt khó gỡ nhất khi bán gạo cho "lục địa đen" là tìm ngân hàng đứng ra bảo lãnh thanh toán. Ông Nguyễn Hữu Đức (Cty Việt Hưng) cho biết, thông qua trung gian là các công ty Thuỵ Sỹ, Pháp thì khá yên tâm vì chỉ trong vòng khoảng 10 ngày, sẽ được những nhà trung gian này thanh toán đầy đủ giá trị lô hàng. Nhưng qua thanh toán trung gian thì tốn kém. Còn xuất trực tiếp sang châu Phi nên coi chừng, mất tiền như chơi.

Đã thế, các nhà NK châu Phi thường không thể thanh toán tiền bạc ngay, trong khi DN Việt Nam cũng không trường vốn để bên mua có thể trả chậm. Theo ông Võ Quốc Hưng, sau mấy buổi gặp gỡ trực tiếp với các nhà NK châu Phi, chưa có nhà NK nào hứa sẽ trả tiền ngay mà đòi trả chậm tới 90 ngày. Trong khi đó, họ lại yêu cầu phía Việt Nam phải chịu luôn cả khâu thuê tàu vận chuyển đến tận nơi. Bởi thế, việc XK gạo trực tiếp sang châu Phi đang gần như là một “canh bạc”: liều xuất trực tiếp có thể trúng lớn nhưng rủi ro còn lớn hơn.

theo nnvn