Dự án đầu tư nhà máy sản xuất phân bón DAP tại Đình Vũ, Hải Phòng công suất 330 nghìn tấn DAP/năm được Thủ tưởng Chính phủ phê duyệt tại QĐ số 626/TTg ngày 29/7/2002. Theo đó, thời gian xây dựng và lắp đặt thiết bị là 36 tháng và đưa nhà máy vào sản xuất trong năm 2005. Thế nhưng đến nay, nhà máy mới đang chạy thử nên đối chiếu với tiến độ nêu trong các QĐ thì Dự án đã bị chậm.

Theo ông Hoàng Văn Liễu, Phó TGĐ Tổng Công ty Hoá chất Việt Nam (VINACHEM) kiêm trưởng ban quản lý đầu tư Dự án Diamoni photphat (DAP) tại KKT Đình Vũ, Hải Phòng, mặc dù đã được Chính phủ và các bộ, ngành, địa phương và lãnh đạo VINACHEM hết sức quan tâm hỗ trợ, nhưng quá trình đầu tư Dự án đầu tư vẫn gặp rất nhiều khó khăn, ách tắc cả về chủ quan và khách quan.

Đến nay sau hơn 5 năm thực hiện đầu tư tuy có chậm so với chỉ đạo của Thủ tướng Chính phủ tại Văn bản số 397/CP ngày 25/3/2004, NĐ số 173 ngày 28/4/2006 của Hội đồng quản trị TCT và tiến độ tổng thể trong hợp đồng EPC, tuy nhiên ông Liễu đã lý giải việc chậm trễ này là do:

Về khách quan

- Mất quá nhiều thời gian đàm phán, thương lượng

Theo kế hoạch đấu thầu thì phải lựa chọn được Nhà thầu tư vấn trợ giúp Chủ đầu tư quản lý dự án (PMC) xong trong quý lV/2002. Nhưng ngày 4/3/2003, VINACHEM mới trình Thủ tướng xin phê duyệt kết quả đấu thầu. Ngày 21/4/2003, Chính phủ có văn bản phê duyệt kết quả đấu thầu. Thêm vào đó, gói thầu số 2 (EPC) theo kế hoạch phải lựa chọn được nhà thầu thực hiện trong quý II/2003, nhưng do yêu cầu cao về kỹ thuật công nghệ và thiết bị phức tạp, nên các nhà thầu đều chào giá dự thầu rất cao, cao hơn giá gói thầu được Chính phủ phê duyệt là 108 triệu USD từ 24-25,5%.

VINACHEM phải tiến hành chuẩn bị hồ sơ mời chào lại giá, kết quả chào lại giá các nhà thầu chào thầu đều cao hơn giá gói thầu được duyệt, nên không có nhà thầu nào trúng thầu. Thực hiện ý kiến chỉ đạo của Thủ tướng Chính phủ, VINACHEM mới ký được hợp đồng EPC với liên danh nhà thầu CE-LIA. Theo Quy chế đấu thầu, điều kiện đấu thầu quốc tế nhà thầu nước ngoài phải liên danh với nhà thầu VN hoặc phải cam kết sử dụng thầu phụ VN. Sau khi đàm phán thương thảo hợp đồng xong, các nhà thầu VN trong liên danh bị lỗ, không thực hiện được công việc đúng theo hợp đồng. Nhà thầu tham gia xây dựng nhà máy chính là Cty CP đầu tư và xây dựng công nghiệp đã có văn bản xin không tham gia thực hiện hợp đồng Nhà thầu tham gia phần lắp đặt thiết bị nhà máy chính là Cty CP Lắp máy 69-2 (Lilama 69-2) cũng đưa ra đơn giá thực hiện cao hơn và tiến độ thi công kéo dài gấp đôi tiến độ yêu cầu trong hợp đồng. Cho nên các bên trong liên danh đã phải mất rất nhiều thời gian để  đàm phán, thương lượng, nhưng do thương lượng không thành bắt buộc nhà thầu chính phải kết thúc liên danh với nhà thầu xây dựng và cắt giảm khối lượng công việc của LILAMA 69-2. Đồng thời phải mời thêm 4 nhà thầu phụ Trung Quốc tham gia xây dựng và lắp đặt thiết bị. Do các nội dung chính bị chậm, nên toàn bộ dự án chậm theo. Vì thế, ngày 5/2/2004, Hội đồng quản trị VINACHEM đã trình Thủ tướng văn bản giải trình về tiến độ thực hiện gói thầu EPC, trong đó có kiến nghị xin giãn tiếp độ. Thủ tướng Chính phủ đã có văn bản đồng ý cho giãn tiến độ xây dựng nhà máy đến năm 2007 phải đưa nhà máy vào sản xuất.

- Khó khăn về vốn đầu tư

VINACHEM cũng cho biết, một khó khăn lớn nữa là vốn. Chính phủ đã ghi rõ trong Quyết định đầu tư là ngoài khoản vốn tự có 20 triệu USD và 75 triệu USD vay từ quỹ Hỗ trợ phát triển, phần còn lại vay ở các Ngân hàng Thương mại. Sau gần 2 năm đàm phán, Chính phủ phải ban hành 03 văn bản chỉ đạo mới thống nhất xong bản dự thảo hợp đồng vay vốn, nhưng khi trình lên Bộ Tài chính để xin bảo lãnh theo yêu cầu của NHTM thì Bộ Tài chính không đồng ý với các điều khoản trong hợp đồng, vì cho rằng các điều khoản đều bất lợi cho chủ đầu tư, nên đã đề nghị Chính phủ cho chuyển sang vay từ Quỹ Hỗ trợ phát triển.

Ngày 13/10/2006, Chính phủ ra thông báo về việc xử lý vốn cho Dự án DAP Hải Phòng, cho dự án được vay vốn từ Quỹ Hỗ trợ phát triển (nay là Ngân hàng Phát triển Việt Nam). Như vậy nếu tính từ ngày ký hợp đồng EPC (31/10/2005) đến ngày thu xếp được vốn (13/10/2006) thì việc thu xếp vốn cho thực hiện gói thầu chính EPC bị chậm 11 tháng 18 ngày. Song song với đó là hàng loạt các yếu tố khác cũng ảnh hưởng đến tiến độ chung của dự án như cung cấp nước thô, đường điện đến chân hàng rào nhà máy, cơ sở hạ tầng giao thông, biến động giá vật tư xây dựng. Từ quý III đến quý IV/2008, Ngân hàng Phát triển tiến hành rà soát lại dự án và kế hoạch giải ngân, nên từ ngày1/7 đến 29/8/2008 Ngân hàng Phát triển Việt Nam (đơn vị tài trợ vốn cho dự án) ngừng giải ngân cho Dự án. Đến ngày 29/8/2008 mới bắt đầu giải ngân kế hoạch cho quý III và đến ngày 27/11/2008 mới bắt đầu giải ngân cho quý IV/2008. Do giải ngân chậm và gián đoạn nên có rất nhiều khối lượng đã hoàn thành, hồ sơ nghiệm thu thanh toán đã đầy đủ, nhưng không được thanh toán. Vì vậy tất cả các nhà thầu thi công trên công trường đều thiếu vốn để tiếp tục thi công, nhân sự bị giảm sút thiếu kinh phí để mua vật tư, nên đã  phải giãn tiến độ, thậm chí một số nhà thầu đã phải tạm ngừng thi công. Điều này đã làm ảnh hưởng nghiêm trọng đến tiến độ chung của dự án.

Về những nguyên nhân chủ quan

Theo ông Hoàng Văn Liễu, đây là dự án được mua bản quyền công nghệ mới, tiên tiến trên thế giới, lần đầu tiên được áp dụng tại Việt Nam, nên việc thẩm định, phê duyệt mất nhiều thời gian. Cơ quan tư vấn thiết kế trong nước cũng thiếu kinh nghiệm thiết kế những công trình hoá chất, phân bón lớn, nên đã phát sinh một số hạng mục ngoài hợp đồng, do chưa lường hết nên cũng đã làm kéo dài thời gian. Đây cũng là một kinh nghiệm rất quý báu để TCT tiếp tục triển khai thực hiện các dự án lớn khác như Dự án Đạm Than Ninh Bình, DAP số 2, Khai thác và chế biến muối Lào, v.v…

Kết quả thực hiện

Theo ông Liễu, đến thời điểm này, công tác quản lý đấu thầu đã được thực hiện theo đúng các quy định của Nhà nước, chưa có sai sót gì xảy ra. Đặc biệt, quá trình đấu thầu được thực hiện nghiêm túc, chặt chẽ đã tiết kiệm được 16 triệu USD (trong đó gói thầu EPC giảm 12 triệu USD, các gói thầu trong nước giảm được 4 triệu USD so với giá gói thầu được duyệt). Do biến động giá vật tư, vật liệu xây dựng, Ban QLDA đã thực hiện việc bù giá cho các gói thầu theo đúng hướng dẫn của Chính phủ, đến nay phần tiết kiệm còn lại khoảng 7 triệu USD.

 Theo dự kiến, Nhà máy DAP sẽ đi vào hoạt động và cho sản phẩm và quý I/2009. Việc hoạt động Nhà máy DAP sẽ tạo điều kiện để VINACHEM tăng thêm năng lực sản xuất, đảm bảo mức tăng trưởng 12,5% trong năm 2009 theo kế hoạch.

(Nguồn: VINACHEM; TBKTVN, 17/2/2009)

Các tin bài khác >>>